231 44 44 100
Κρανιοεγκεφαλική κάκωση

Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση ή Εγκεφαλικό Τραύμα

Είναι ο αιφνίδιος τραυματισμός περιοχών του εγκεφάλου που συμβαίνει σε τροχαία ατυχήματα, πτώσεις από ύψος και χτυπήματα στο κεφάλι από αντικείμενα. Μετά τον αρχικό τραυματισμό, δημιουργούνται μικροαιμορραγίες και οίδημα σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου και διεργασίες που οδηγούν σε βλάβες και καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων στις περιοχές που δέχθηκαν τραυματισμό. Οι βλάβες αυτές μπορεί να είναι διάχυτες μικρής έκτασης σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου ή εντοπισμένες σε δύο ή τρεις περιοχές. Σε κάθε ασθενή, οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις είναι διαφορετικές, όσον αφορά τις βλάβες και τις συνέπειες που προκαλούνται.

Αρχικά, ο εγκέφαλος μετά από Κρανιοεγκεφαλική κάκωση αποδιοργανώνεται και δυσλειτουργεί στο σύνολο του.
Η κλινική εικόνα μπορεί να διαφέρει από πολύ βαριά – και ο ασθενής να είναι σε κωματώδη κατάσταση – έως λιγότερο σοβαρή  και αυτό εξαρτάται από τις περιοχές βλάβης και την έκταση τους.
Μετά το αρχικό σοκ στον εγκέφαλο, συμβαίνουν διεργασίες που βοηθούν στην αναδιοργάνωση του.

Τι κάνει η Ευεξία για τους ασθενείς με εγκεφαλικό τραύμα;

Το Κέντρο Αποκατάστασης Ευεξία, νοσηλεύει ασθενείς με κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, όχι μόνο μικρής και μεσαίας βαρύτητας αλλά και ασθενείς με σοβαρές κακώσεις εγκεφάλου, αμέσως μετά το εξιτήριο από το Νοσοκομείο.

Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη

Η πλειονότητα των ασθενών είναι νεαρής ηλικίας άτομα μετά από τροχαία ατυχήματα και αμέσως αρχίζει ένας αγώνας από τους ανθρώπους του Κέντρου Αποκατάστασης Ευεξία για την επιβίωση και την αποκατάσταση τους.

Οι ασθενείς με σοβαρή Κρανιοεγκεφαλική κάκωση που είναι σε κωματώδη κατάσταση με τραχειοστομία (σωλήνας στην τραχεία για να αναπνέει μόνος του ή με τη βοήθεια αναπνευστήρα) και γαστροστομία (σωλήνας στο στομάχι για να μπορεί να σιτίζεται), νοσηλεύονται στη Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας (ΜΑΦ) του Κέντρου μας.

Η Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας (ΜΑΦ) είναι ένας ειδικά διαμορφωμένος χώρος, πλήρως εξοπλισμένος, ώστε να παρακολουθούνται διαρκώς 24 ώρες το 24ωρο οι ζωτικές – σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως οι παλμοί της καρδιάς, τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα, η αρτηριακή πίεση, η λειτουργία της καρδιάς, η θερμοκρασία κ.α, Παρακολουθούνται επίσης τα υγρά που λαμβάνει και αποβάλει κάθε μέρα ο ασθενής και αξιολογούνται διαρκώς από τους έμπειρους ιατρούς και νοσηλευτές της Ευεξίας.

Το στάδιο αυτό είναι κρίσιμο για την πορεία εξέλιξης του ασθενή.

Οι λειτουργίες του εγκεφάλου διαταράσσονται.

Ο οργανισμός δυσλειτουργεί. Η δυσλειτουργία της μιας διεργασίας επηρεάζει τη άλλη και ο οργανισμός αποδιοργανώνεται και γίνεται επιρρεπής σε επιπλοκές, όπως λοιμώξεις του ουροποιητικού και του αναπνευστικού συστήματος, έκτοπη οστεοποίηση*, κατακλίσεις (πληγές στο σώμα), αγκυλώσεις στις αρθρώσεις, υπολειτουργία στα νεφρά, διαταραχές στο έντερο, στη θρέψη, στις ορμόνες κ.α.

Η καθημερινή φροντίδα, η επαγρύπνηση, η τακτική ενημέρωση της οικογένειας, η διαρκής αξιολόγηση του ασθενή και των εξετάσεων του από την επιστημονική ομάδα, η διαρκής προσπάθεια πρόληψης επιπλοκών, οι θεραπείες αποκατάστασης, είναι ο καθημερινός αγώνας που δίνουν από κοινού με τον ασθενή, οι άνθρωποι της Ευεξίας.

Κάθε βελτίωση είναι ένα βήμα πιο κοντά στην επιτυχία.

Κάθε βελτίωση δίνει δύναμη στην επιστημονική ομάδα να προσπαθήσει περισσότερο.

Κάθε ασθενής με Κρανιοεγκεφαλική κάκωση, είναι μια πρόκληση, ένα προσωπικό στοίχημα της επιστημονικής ομάδας να επαναφέρει τον ασθενή σε βέλτιστη κατάσταση, ώστε να επιστρέψει στην οικία και την εργασία του, έχοντας κατακτήσει και πάλι όλες του τις δυνάμεις.

Τα συναισθήματα της οικογένειας είναι έντονα, με κύρια χαρακτηριστικά την αγωνία για τον άνθρωπο τους. 

Στην Ευεξία, συναισθανόμαστε την ανάγκη τους με τακτική και λεπτομερή ενημέρωση, υποστήριξη και καθοδήγηση.

Είμαστε μαζί μια ομάδα. Μαζί με την οικογένεια και τον ασθενή δίνουμε τον αγώνα και προσδοκούμε την επιτυχία.

Οι περισσότεροι ασθενείς με Κρανιοεγκεφαλική κάκωση βελτιώνονται και ακολουθεί το επόμενο στάδιο με εντατικά προγράμματα αποκατάστασης που περιλαμβάνουν συνδυαστικά φυσικοθεραπεία, λογοθεραπεία, εργοθεραπεία, ψυχοσυναισθηματική υποστήριξη, θεραπεία πόνου, θεραπευτικά προγράμματα στην πισίνα, ρομποτικά συστήματα εκπαίδευσης βάδισης και άνω άκρων, θεραπεία TDCS, θεραπεία FES, Biofeedback, θεραπεία TVPS, αποκατάσταση σε περιβάλλον εικονικής πραγματικότητας.

Τα προγράμματα αποκατάστασης και ο χρόνος θεραπείας εξατομικεύονται σύμφωνα με τα προβλήματα, τα συμπτώματα και τις ανάγκες του κάθε ασθενή.

Στο Κέντρο Αποκατάστασης Ευεξία, δεν υπάρχει όριο στο χρόνο θεραπείας ανά ημέρα.

Ο στόχος είναι η θεραπεία να είναι αποτελεσματική. Για το λόγο αυτό, αφιερώνουμε όσο χρόνο θεραπείας απαιτείται για τον κάθε ασθενή, προκειμένου να ολοκληρώσει το πρόγραμμα του.

Τα στάδια της αποκατάστασης σε ασθενείς με εγκεφαλικό τραύμα

Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη

1ο Στάδιο: από την ύπτια θέση στην καθιστή

Τα σημαντικά στοιχεία στο 1ο στάδιο είναι η υποστήριξη  της γενικής υγείας (ρύθμιση του σακχάρου αίματος και της αρτηριακής πίεσης γιατί απορυθμίζονται  συνεπεία των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων, η αξιολόγηση της ικανότητας κατάποσης και η αντιμετώπιση του, οι διαταραχές ελέγχου ούρησης και αφόδευσης, η εκτίμηση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας και η υποστήριξη του) και η πρόληψη των επιπλοκών (φλεβοθρόμβωση, πνευμονική εμβολή, λοιμώξεις ουροποιητικού – αναπνευστικού, κατακλίσεις, διαταραχές στο έντερο, στη θρέψη, στις ορμόνες κ.α.

Ιδιαίτερη προσοχή στο στάδιο αυτό χρειάζονται οι διαταραχές κατάποσης. Ο κίνδυνος είναι υψηλός για την επιβίωση του ασθενή λόγω της χημικής πνευμονίας που προκαλείται από τις τροφές που οδεύουν στους πνεύμονες.

Η εξέταση της ικανότητας κατάποσης είναι άμεση και εφαρμόζεται από λογοθεραπευτή. Πολλές φορές, απαιτείται ενδοσκοπική εξέταση (FEES) με εύκαμπτο βρογχοσκόπιο. Λόγω της επείγουσας κατάστασης η εξέταση αυτή εφαρμόζεται εντός του Κέντρου Αποκατάστασης Ευεξία από εξειδικευμένο Πνευμονολόγο για να αποφεύγεται η άσκοπη και χρονοβόρα μεταφορά του ασθενή.

Επίσης, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους ασθενείς με κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις ο αυξημένος καταβολισμός του οργανισμού που οδηγεί γρήγορα σε υποθρεψία και σαρκοπενία *13 (μείωση της μυϊκής μάζας του σώματος)

Οι στόχοι του προγράμματος αποκατάστασης στο 1ο Στάδιο είναι:

  • Να εφαρμοστούν τα κατάλληλα θεραπευτικά ερεθίσματα για την αναδιοργάνωση του εγκεφάλου
  • Να προληφθεί ο περιορισμός στην κίνηση των αρθρώσεων
  • Να βελτιωθεί η ικανότητα των πνευμόνων και της καρδιάς 
  • Να κινητοποιηθεί ο ασθενής το συντομότερο δυνατό από το κρεβάτι διότι κάθε ημέρα κατάκλισης έχει απώλεια 1% της μυϊκής δύναμης, 1% της μυϊκής μάζας και 1% της αντοχής
  • Να εκπαιδευτεί ώστε να αποκτήσει την ικανότητα να γυρίζει στο κρεβάτι στα πλάγια και στον τρόπο έγερσης μέχρι την καθιστή θέση

Σημαντικό: Η μικτή αφασία, οι διαταραχές μνήμης και αντίληψης, τα προβλήματα συγκέντρωσης, η σύγχυση και τα προβλήματα γενικής υγείας, δυσκολεύουν την επίτευξη στόχων του 1ου Σταδίου. Το 1ο Στάδιο, είναι το σημαντικότερο για την πορεία καλής εξέλιξης του ασθενή.

+

Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη

2ο Στάδιο: από την καθιστή θέση στην όρθια

Στο στάδιο αυτό, στο Κέντρο Αποκατάστασης Ευεξία, για τους ασθενείς με εγκεφαλικό τραύμα, χρησιμοποιείται θεραπευτικός εξοπλισμός προηγμένης τεχνολογίας ανάλογα με τις ανάγκες και την βαρύτητα των εκδηλώσεων που προκαλεί το εγκεφαλικό τραύμα, ώστε τα κατάλληλα θεραπευτικά ερεθίσματα μέσω του μηχανισμού της καλής νευροπλαστικότητας, να πετύχουν την όρθια στάση.

Παράλληλα, το Πρόγραμμα Αποκατάστασης, περιλαμβάνει θεραπεία, σε περίπτωση παράλυσης των άνω άκρων, με εξοπλισμό που αξιολογεί την βελτίωση και ταυτόχρονα θεραπεύει υποβοηθώντας τις αδύναμες κινήσεις των χεριών.

Επίσης, θεραπεία εκπαίδευσης της μνήμης, της κρίσης, της αντίληψης, της συγκέντρωσης, του λόγου και της ομιλίας, της ψυχοσυναισθηματικής κατάστασης, ανάλογα με τις συνέπειες που προκαλούν οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις σε κάθε ασθενή.

+

Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη

3ο Στάδιο: βάδιση

Το 3ο Στάδιο είναι το στάδιο της βάδισης της επίτευξης της ανεξαρτησίας.

Το Στάδιο αυτό, χαρακτηρίζεται από την απόκτηση δυναμικής ισορροπίας για ασφαλή βάδιση και εκμάθηση της διαδικασίας βάδισης που έχει χαθεί, συνεπεία του εγκεφαλικού τραύματος.

Τα εξειδικευμένα μηχανήματα αποκατάστασης στο στάδιο αυτό, είναι καθοριστικής σημασίας για ασφαλή βάδιση.

Το επόμενο βήμα είναι η εκμάθηση ανόδου και καθόδου σκαλοπατιών και οι μετρήσεις αξιολόγησης προκειμένου να καθοριστεί ο κίνδυνος πτώσης.

Ταυτόχρονα, το Πρόγραμμα περιλαμβάνει θεραπεία αποκατάστασης της ικανότητας σύλληψης αντικειμένων με το χέρι, εκπαίδευση ώστε να αυτοεξυπηρετείται στην ένδυση, στη σίτιση καθώς και στην προσωπική υγιεινή του, στη βελτίωση της μνήμης, της συγκέντρωσης της ψυχολογικής κατάστασης και της συμπεριφοράς του.

+

Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη

Τι είναι οι Κακώσεις Νωτιαίου Μυελού

Η κρανιοεγκεφαλική κάκωση είναι η βλάβη στο νωτιαίο μυελό. Ο νωτιαίος μυελός μαζί με τον εγκέφαλο, αποτελούν το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα του ανθρώπου.

Η δουλειά του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος είναι να συλλέγει πληροφορίες από όλο το σώμα και να συντονίζει τις λειτουργίες του σώματος.

Ο νωτιαίος μυελός συνδέει τον εγκέφαλο με τα περιφερικά νεύρα και τους μύες.

Όταν υπάρχει βλάβη στο νωτιαίο μυελό δεν μεταβιβάζονται οι εντολές  – πληροφορίες από τον εγκέφαλο στα περιφερικά νεύρα και τους μύες. Με αποτέλεσμα οι μύες να παραλύουν.

Οι συχνότερες αιτίες τραύματος νωτιαίου μυελού είναι τα τροχαία ατυχήματα με κατάγματα ή εξαρθρήματα σπονδύλων, οι πτώσεις από ύψος και ο πυροβολισμός στη σπονδυλική στήλη.

Οι συνέπειες

Είναι πολύ σοβαρές. 

  • Παραλύουν οι μύες κάτω από το επίπεδο της σπονδυλικής στήλης που υπέστη βλάβη ο νωτιαίος μυελός. 
  • Ο ασθενής δεν αισθάνεται τα πόδια ή/ και τα χέρια του ανάλογα με το επίπεδο της βλάβης στο νωτιαίο μυελό
  • Δε λειτουργούν σωστά οι μύες της κύστεως και του εντέρου με συνέπεια διαταραχές στην ούρηση και την αφόδευση
  • Εμφανίζεται πόνος που έχει την αίσθηση πίεσης ή καυσαλγίας».
Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη
Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη

Οξεία αντιμετώπιση

Η θεραπεία για το τραύμα του νωτιαίου μυελού ξεκινά από τον τόπο του ατυχήματος.

Χρειάζεται προσοχή!

Για να μην προκληθεί ανεπανόρθωτη βλάβη ή να μην επιδεινωθεί η βλάβη στο νωτιαίο μυελό: 

Πριν μετακινηθεί ο τραυματίας πρέπει να σταθεροποιηθεί ο αυχένας και η σπονδυλική στήλη με κολλάρο αυχένα ή αντίστοιχο πρόχειρης κατασκευής και η μετακίνηση του τραυματία να γίνει με τη βοήθεια 3-4 ατόμων που στηρίζουν και ευθυγραμμίζουν τη σπονδυλική στήλη. Διαφορετικά, είναι προτιμότερο η σωστή μετακίνηση να γίνει από το ειδικευμένο προσωπικό του ασθενοφόρου.

Στο Νοσοκομείο, στο τμήμα επειγόντων περιστατικών, οι στόχοι είναι:

  • Η διατήρηση της αναπνευστικής λειτουργίας
  • Η πρόληψη του σοκ
  • Η σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης ώστε να προληφθεί μεγαλύτερη βλάβη

Ανάλογα με την κατάσταση του ασθενή, ίσως απαιτείται χειρουργική επέμβαση, για την αφαίρεση θραυσμάτων από το σπόνδυλο που υπέστη κάταγμα, αποσυμπίεση του νωτιαίου μυελού και σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης.

Από τις πρώτες ώρες, αρχίζει η διαδικασία της φλεγμονής και του οιδήματος στην περιοχή της βλάβης που οδηγεί στον κυτταρικό θάνατο των νεύρων.

Υποξεία αντιμετώπιση και αποκατάσταση

Στο στάδιο αυτό, ο ασθενής εισάγεται στο Κέντρο Αποκατάστασης.

Η Επιστημονική Ομάδα της Ευεξίας, που αποτελείται από Ιατρούς Αποκατάστασης (Φυσιάτρους), Παθολόγους, Ορθοπεδικό, Νευρολόγο, Πνευμονολόγο, Καρδιολόγο, Ουρολόγο, Μικροβιολόγο, Ακτινολόγο και θεραπευτές, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, θεραπευτές πισίνας, Διατροφολόγο, Ψυχολόγους, θα αξιολογήσουν τις συνέπειες της βλάβης, τη λειτουργική κατάσταση του ασθενή και θα καθορίσουν τους στόχους της θεραπείας, το Πρόγραμμα Αποκατάστασης και τις οδηγίες για την πρόληψη επιπλοκών.

Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη

Λειτουργική κατάσταση

 Η λειτουργική κατάσταση – δηλαδή ποιοι μύες θα παραλύσουν – εξαρτάται από το επίπεδο της σπονδυλικής στήλης που υπέστη τη βλάβη (παραπληγία – τετραπληγία) και το είδος της βλάβης (πλήρη βλάβη – ατελής βλάβη).

Τετραπληγία

Η τετραπληγία αφορά τραύμα στο νωτιαίο μυελό της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης που προκαλεί μερική παράλυση των μυών κάτω από το επίπεδο της βλάβης, σε ατελή βλάβη ή ολική παράλυση των μυών σε πλήρη βλάβη, καθώς και διαταραχές της αίσθησης στα χέρια τον κορμό και τα πόδια.

Παραπληγία

Η παραπληγία αφορά τραύμα στο νωτιαίο μυελό της θωρακικής ή της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και προκαλεί διαταραχές στην κινητικότητα των μυών ή/ και στην αισθητικότητα. Η διαταραχή της κινητικότητας προκαλεί μερική παράλυση των μυών κάτω από το επίπεδο της βλάβης, σε ατελή βλάβη και πλήρη παράλυση των μυών σε πλήρη βλάβη. Στην περίπτωση παραπληγίας, τα χέρια λειτουργούν φυσιολογικά. 

Πλήρης βλάβη

Στις περιπτώσεις πλήρους βλάβης του νωτιαίου μυελού, δημιουργείται απώλεια όλων των κινητικών και αισθητικών λειτουργιών κάτω από το επίπεδο της βλάβης.

Ατελής βλάβη

Ενώ στις περιπτώσεις με ατελή βλάβη, κάποια λειτουργία κινητική ή αισθητική διατηρείται κάτω από το επίπεδο της βλάβης. 

Κατάταξη

Τα προβλήματα που δημιουργεί το τραύμα του νωτιαίου μυελού κατατάσσονται και βαθμολογούνται διεθνώς με την κλίμακα American Spinal Injury Association (ASIA), η οποία περιγράφει τη σοβαρότητα του τραυματισμού.

  • Κατάταξη Α. Ο τραυματισμός είναι πλήρης. Ο ασθενής δεν έχει κίνηση και αίσθηση κάτω από το επίπεδο της βλάβης.
  • Κατάταξη Β. Ο τραυματισμός είναι ατελής. Ο ασθενής αισθάνεται κάτω από το επίπεδο της βλάβης, αλλά δεν μπορεί να κινήσει τους μύες.
  • Κατάταξη C. Ο τραυματισμός είναι ατελής. Ο ασθενής έχει κίνηση, αλλά πολύ αδύναμη σε λιγότερο από το 50% των μυών του. 
  • Κατάταξη D. Ο τραυματισμός είναι ατελής. Ο ασθενής έχει κίνηση αδύναμη σε περισσότερο από το 50% των μυών.
  • Κατάταξη E. Ο ασθενής έχει κίνηση.

Πολλές φορές, δεν είναι δυνατόν αμέσως να υπάρχει πρόγνωση της κατάστασης του ασθενή. Αυτό εξαρτάται από το νωτιαίο σοκ.

Στις περιπτώσεις που υπάρχει βελτίωση, ο ρυθμός βελτίωσης είναι ταχύτερος τους πρώτους  6 – 9 μήνες. Μερικοί ασθενείς συνεχίζουν να βελτιώνονται αργά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Επιπλοκές – ειδικά προβλήματα

Συγκάμψεις
Σπαστικότητα
Έλκη πίεσης
Ενδυνάμωση
Ορθοστατική υπόταση
Ορθοστάτηση & βάδιση
Πόνος
Νευρογενής λειτουργία του εντέρου & της κύστεως
Ουρολοιμώξεις 
Φλεβική θρόμβωση
Αναπνευστικά & καρδιολογικά προβλήματα
Ετερότοπη οστεοποίηση
Αυτόνομη δυσρηφλέξια
Οστεοποίηση – κατάγματα
Προβλήματα μεταβολισμού
Γονιμότητα 
Ψυχολογική & συναισθηματική κατάσταση

Η πιο συχνή επιπλοκή – αλλά εξαιρετικά σημαντική αυτή την περίοδο – είναι οι συγκάμψεις (αγκυλώσεις). 

Οι σωστές θέσεις των χεριών και των ποδιών στο κρεβάτι είναι σημαντική παράμετρος για να προφυλαχθούν οι αρθρώσεις και να διατηρηθεί ο τόνος των μυών. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιούνται ειδικά μαξιλάρια ή νάρθηκες.

Σε τραύμα στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, συχνές είναι οι συγκάμψεις στους ώμους, τους αγκώνες, τους καρπούς και τα δάχτυλα. Οι αγκυλώσεις στα πόδια συχνότερα αφορούν τα ισχία και τις ποδοκνημικές και λιγότερο τα γόνατα και εκδηλώνονται είτε σε τετραπληγία, είτε σε παραπληγία.  Ωστόσο, παρά τη φροντίδα πρόληψης και θεραπείας, περισσότεροι από 60% των ατόμων με τραύμα στο νωτιαίο μυελό, εμφανίζουν συγκάμψεις σε κάποια άρθρωση.

Οι μύες είναι χαλαροί – πλαδαροί λόγω της παράλυσης στην οξεία φάση. Αργότερα, αναπτύσσεται σπαστικότητα και οι πλαδαροί μύες γίνονται πολύ σφικτοί γιατί αυξάνει ο τόνος των μυών πολύ περισσότερο από το φυσιολογικό. Οι μύες γίνονται άκαμπτοι και δύσκολα ο θεραπευτής μπορεί να λυγίσει το γόνατο και το ισχίο του ασθενή. Επίσης, εμφανίζονται τινάγματα στα πόδια λόγω της σπαστικότητας και η προσωπική υγιεινή γίνεται δύσκολη.

Η σπαστικότητα επηρεάζεται και αυξάνει σε ένταση από επιπλοκές (όπως έλκη πίεσης, ουρολοιμώξεις) ή προβλήματα (όπως η δυσκοιλιότητα, η επίσχεση ούρων). 

Βασικός στόχος της αποκατάστασης επίσης, είναι η διατήρηση της σωστής λειτουργίας των πνευμόνων.

Το πρόγραμμα αποκατάστασης στην υποξεία φάση είναι εντατικό και ανάλογο με τις αντοχές του κάθε ασθενή.

Για τα έλκη πίεσης, ο ασθενής εκπαιδεύεται να αλλάζει θέση από ανάσκελα σε πλάγια θέση κάθε 2 ώρες για να μη δημιουργηθούν πληγές στο δέρμα από την πίεση που εφαρμόζεται από το βάρος του σώματος στο στρώμα, οπότε το δέρμα δεν αιματώνεται σωστά και καταστρέφεται, δημιουργώντας πληγές που δύσκολα επουλώνονται.

 Η τοποθέτηση ειδικού αεροστρώματος ανακατανομής της πίεσης είναι ένα επιπλέον προφυλακτικό μέσο έναντι των κατακλίσεων μαζί με τις αλλαγές θέσεων.

Η εμφάνιση κατάκλισης είναι συχνή επιπλοκή και δημιουργείται εύκολα, μέσα σε λίγες ώρες. Η επούλωση τους είναι μακροχρόνια διαδικασία, επίπονη και ταλαιπωρεί τον ασθενή. Για τος λόγους αυτούς ενημερώνεται για τους κινδύνους και εκπαιδεύεται για τη διαδικασία αλλαγής θέσης στο κρεβάτι.

Το επόμενο σημαντικό βήμα αποκατάστασης είναι η μέγιστη ενδυνάμωση των άνω άκρων στις περιπτώσεις πλήρους παραπληγίας. Είναι ο απαραίτητος παράγοντας για την ανεξαρτητοποίηση του ασθενή σε πολλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως η μεταφορά του στο κρεβάτι, στην τουαλέτα, στη μετακίνηση.

Η ορθοστατική υπόταση, είναι η πτώση της αρτηριακής πίεσης όταν από την ύπτια θέση ο ασθενής καθίσει στο κρεβάτι. Ζαλίζεται, αισθάνεται ότι θα λιποθυμήσει, έχει δυσφορία. Η αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης επιτυγχάνεται με τη βοήθεια του tilt – table, ένα ειδικό κρεβάτι θεραπείας που έχει τη δυνατότητα να σταθεροποιεί σε οποιαδήποτε κλίση από την ύπτια μέχρι την όρθια θέση τον ασθενή. Με τον τρόπο αυτό, προσαρμόζεται και ρυθμίζεται η αρτηριακή πίεση, ξεκινώντας από την κλίση που ο ασθενής αρχίζει να αισθάνεται τα συμπτώματα. Προοδευτικά, η κλίση αυξάνει και προσαρμόζεται η αρτηριακή πίεση, μέχρι ο ασθενής να είναι ικανός να καθίσει χωρίς συμπτώματα. Στη συνέχεια, εκπαιδεύεται σε ασκήσεις ισορροπίας στην καθιστή θέση – στατικές και δυναμικές – αρκετές φορές την ημέρα. 

Η ορθοστατική υπόταση καθυστερεί την εξέλιξη του προγράμματος αποκατάστασης για αρκετές ημέρες ή εβδομάδες. Η ισορροπία στην καθιστή θέση είναι σημαντικός παράγοντας ανεξαρτησίας γιατί επιτρέπει μαζί με την αύξηση της δύναμης των μυών των άνω άκρων, την εκπαίδευση μεταφοράς στο αμαξίδιο και την μετακίνηση του.

Η ορθοστάτηση είναι το επόμενο βήμα αποκατάστασης. Για την ασφαλή εκπαίδευση χρησιμοποιείται συσκευή με ανάρτηση του σώματος του ασθενή και με δυνατότητα ελάττωσης του βάρους του  στα πρώτα στάδια της θεραπείας.

Η όρθια θέση έχει σημαντικά οφέλη για την ελάττωση της σπαστικότητας, τη λειτουργία του εντέρου, της ουροδόχου κύστεως, την πρόληψη των ελκών πίεσης, την οστεοπόρωση και την ψυχοσυναισθηματική διάθεση του ατόμου.

Ακολουθεί η εκπαίδευση βάδισης για τους ασθενείς που πληρούν τα κριτήρια σύμφωνα με την κατάσταση τους.

Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται ρομποτικά υποβοηθούμενα συστήματα κίνησης, συστήματα ανάρτησης, νάρθηκες, κηδεμόνες, F.E.S πολλαπλής εφαρμογής, εξωσκελετικά συστήματα με βασικό στόχο την μέγιστη ανεξαρτησία του ατόμου και την βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας (αισθητήρων, ρομποτικής, τεχνητής νοημοσύνης) παρέχει τη δυνατότητα διαρκώς νέων εφαρμογών και συστημάτων σήμερα, αλλά και στο μέλλον. 

Ο πόνος είναι ένα συχνό πρόβλημα και σε μερικά άτομα είναι βασανιστικός.

Ο πόνος αυξάνει τη σπαστικότητα και η αύξηση της σπαστικότητας τον πόνο.

Άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τη σπαστικότητα είναι οι λοιμώξεις, η δυσκοιλιότητα, η επίσχεση ούρων, οι πληγές του δέρματος κ.α.

Για την αντιμετώπιση, ανάλογα με την κατάσταση του ασθενή και την ένταση του πόνου, χρησιμοποιούμε:

  • φαρμακευτική αγωγή για τον χρόνιο πόνο
  • φαρμακευτική αγωγή για την ελάττωση της σπαστικότητας
  • θεραπευτικές τεχνικές ελάττωσης της σπαστικότητας
  • χειρουργική αντιμετώπιση
  • νευροερεθισμό

Η λειτουργία του εντέρου και της κύστεως δεν είναι φυσιολογική γιατί δεν υπάρχει η αίσθηση ότι η κύστη γέμισε με ούρα ή το έντερο αντίστοιχα, αλλά και οι μύες της κύστεως και του εντέρου είτε έχουν παραλύσει είτε εμφανίζουν σπαστικότητα.

Χρησιμοποιούνται διάφορες τεχνικές για την αφόδευση καθώς και ήπια υπακτικά φάρμακα, στα οποία εκπαιδεύεται ο ασθενής.

Για την κύστη χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες, όπως το υπόλειμμα ούρων μετά την ούρηση, η μέτρηση των προσλαμβανόμενων και αποβαλλόμενων υγρών, ουροδυναμικός έλεγχος για τη μέτρηση των πιέσεων στην κύστη και τη λειτουργία και συνεργασία των μυών της κύστεως, ώστε να ληφθούν αποφάσεις για τη σωστή ρύθμιση του ουροποιητικού συστήματος που θα προφυλάξει τα νεφρά από βλάβη.

Ο ασθενής εκπαιδεύεται σε τεχνικές για να αδειάσει τη κύστη ή εφαρμόζει ο ίδιος καθετηριασμό αρκετές φορές την ημέρα σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή.

Βασικός στόχος της αποκατάστασης επίσης, είναι η διατήρηση της σωστής λειτουργίας των πνευμόνων.

Το πρόγραμμα αποκατάστασης στην υποξεία φάση είναι εντατικό και ανάλογο με τις αντοχές του κάθε ασθενή.

Η επιπλοκή που αναφέρεται ως ετερότοπη οστεοποίηση, είναι δημιουργία οστού γύρω από τις αρθρώσεις.

Δημιουργείται φλεγμονή, πόνος στην άρθρωση σε κάθε προσπάθεια κίνησης και εναπόθεση αλάτων ασβεστίου στον συνδετικό ιστό που βρίσκεται ενδιάμεσα στους μύες και στους τένοντες που προσφύονται στην άρθρωση, με αποτέλεσμα η άρθρωση να ακινητοποιείται σε μια θέση (αγκύλωση). 

Η ετερότοπη οστεοποίηση μπορεί να προσβάλει πολλές αρθρώσεις ταυτόχρονα, τους ώμους, τους αγκώνες, τα ισχία , τα γόνατα, ανάλογα, σε περιπτώσεις τετραπληγίας ή παραπληγίας. Η ακινητοποίηση των αρθρώσεων δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην προσωπική υγιεινή, στις μεταφορές, την μετακίνηση, ακόμη και την ικανότητα της καθιστής θέσης στο αμαξίδιο.

Η κατάσταση αυτή, εξελίσσεται για μήνες, ταλαιπωρεί τον ασθενή και θεωρείται ως διαταραχή του αυτόνομου νευρικού συστήματος.

Η αυτόνομη δυσρηφλέξια είναι μια επιπλοκή συνέπεια διαταραχής του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Το αυτόνομο νευρικό σύστημα (συμπαθητικό – παρασυμπαθητικό), είναι διαφορετικό από το κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλος – νωτιαίος μυελός).

Το αυτόνομο νευρικό σύστημα ρυθμίζει πολλές λειτουργίες του οργανισμού σε ιδιαίτερες καταστάσεις. Ανάλογα με την επικράτηση του συμπαθητικού ή του παρασυμπαθητικού συστήματος εκδηλώνονται διαφορετικά συμπτώματα.

Η αυτόνομη δυσρηφλέξια εμφανίζεται ξαφνικά και εκδηλώνεται με υψηλή αύξηση της αρτηριακής πίεσης, βραδυκαρδία, πονοκέφαλο και εφίδρωση πάνω από το επίπεδο της βλάβης. Εμφανίζεται συχνότερα σε τετραπληγία και υψηλή παραπληγία, δηλαδή σε κακώσεις της αυχενικής και της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του ανθρώπου και είναι επείγουσα κατάσταση.

Τα κατάγματα από οστεοπόρωση δεν είναι συχνά, αλλά μερικές φορές συμβαίνουν. Για το λόγο αυτό, εφαρμόζονται προληπτικά μέτρα για την οστεοπόρωση.

Τα προβλήματα μεταβολισμού αφορούν την αντίσταση στην ινσουλίνη, δυσλιπιδαιμία, παχυσαρκία. Βασικός στόχος της αποθεραπείας είναι ο ασθενής να μην πάρει επιπλέον βάρος.

Η συνεργασία του Παθολόγου Ιατρού με τον διατροφολόγο, Ψυχολόγο και τον ασθενή, είναι συνήθως αποτελεσματική για μια διατροφή κατάλληλη για τον κάθε ασθενή.

Βασικό στοιχείο της διαδικασίας αποκατάστασης είναι η ψυχολογική και συναισθηματική υποστήριξη του ασθενή. 

Ο ασθενής έχει άγχος, αγωνία, θυμό, άρνηση της κατάστασης του, προβλήματα διάθεσης, κατάθλιψη. Χρειάζεται διαχείριση, προσαρμογή και καθοδήγηση κάθε μέρα. Χρειάζεται χρόνος.

Το 30% των ασθενών, εμφανίζει κατάθλιψη στους πρώτους μήνες μετά το ατύχημα. Η κατάθλιψη θεωρείται ως μια επιπλοκή που χρειάζεται να αντιμετωπιστεί. 

Οι αρχικοί στόχοι της αποκατάστασης στην περίοδο της υποξείας φάσης είναι:

  • Η καλή συναισθηματική κατάσταση και η βελτίωση της διάθεσης
  • Η πρόληψη των επιπλοκών και
  • η διατήρηση του βάρους σώματος (όχι επιπλέον κιλά)

Παράγοντες ανεξαρτησίας

Οι παράγοντες που καθορίζουν το επίπεδο ανεξαρτησίας στο κάθε άτομο, είναι:

  • Το επίπεδο της βλάβης
  • Η ηλικία
  • Η γενική κατάσταση υγείας
  • Η σπαστικότητα και
  • η θέληση για δραστηριότητες

Η διαχείριση και η θεραπεία της βλάβης του νωτιαίου μυελού είναι πολύπλοκη διαδικασία και χρειάζεται χρόνο. Ποικίλει ανάλογα με τη σοβαρότητα της βλάβης, την περιοχή της σπονδυλικής στήλης που υπέστη βλάβη, τις επιπλοκές και τα ειδικά προβλήματα που θα παρουσιαστούν.

Διαδικασία εισαγωγής στο Κέντρο Αποκατάστασης Ευεξία

Με την εισαγωγή στο Κέντρο Αποκατάστασης Ευεξία και μετά την αξιολόγηση της κατάστασης του ασθενή, η Ιατρική Επιστημονική Ομάδα ενημερώνει τον ασθενή και την οικογένεια του για τις συνέπειες που προκάλεσε η βλάβη, για τις επιπλοκές που πιθανώς θα εμφανιστούν, την πρόγνωση, την πορεία εξέλιξης και τον χρόνο αποκατάστασης, την ποιότητα ζωής και την ανεξαρτησία του.

Στόχος είναι η επιστροφή στη ζωή του, την οικογένεια του, την εργασία του.

Χρειάζεται υπομονή και δύναμη.

Χρειάζεται συνεργασία του ασθενή και της οικογένειας με την επιστημονική ομάδα.

Μαζί θα ξεπεράσουν κάθε εμπόδιο ώστε να επιτευχθεί ο βασικός στόχος που είναι η ανεξαρτησία του ατόμου.

Στην Ευεξία, μετά το εξιτήριο είμαστε δίπλα σας. Λειτουργούν εξωτερικά ιατρεία με ραντεβού από ιατρικές ειδικότητες που χρειάζεστε, για παρακολούθηση και συμβουλές ώστε να είστε υγιείς.

Ευεξία Κέντρο Αποκατάστασης στη Θεσσαλονίκη